ข่าวดีสายสุขภาพ! ผลวิจัยล่าสุดเผย แบคทีเรียกรดแลคติกสายพันธุ์พิเศษจากอาหาร มีฤทธิ์ช่วยดักจับอนุภาคนาโนพลาสติกจิ๋วในลำไส้ พร้อมช่วยขับถ่ายออกจากร่างกาย ลดความเสี่ยงสะสมสารพิษในระยะยาว
ในปัจจุบัน ปัญหาการปนเปื้อนของ “นาโนพลาสติก” (Nanoplastics – NPs) หรือชิ้นส่วนพลาสติกที่มีขนาดเล็กกว่า 1 ไมโครเมตร กำลังกลายเป็นภัยเงียบระดับโลก เราบริโภคพลาสติกเหล่านี้เข้าไปโดยไม่รู้ตัวผ่านทั้งน้ำดื่ม อาหารทะเล เกลือ และผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรอื่นๆ เมื่อนาโนพลาสติกเหล่านี้เข้าสู่ร่างกาย พวกมันสามารถตกค้างอยู่ในระบบทางเดินอาหาร ส่งผลให้สมดุลจุลินทรีย์ในลำไส้เสียไป ทำลายเยื่อบุลำไส้ และในระยะยาวอาจนำไปสู่ภาวะอักเสบเรื้อรังหรือความเป็นพิษต่อเซลล์ได้
การค้นพบครั้งสำคัญ: สายพันธุ์ CBA3656
ท่ามกลางความกังวลนี้ ทีมวิจัยได้ศึกษาแบคทีเรียกรดแลคติก (Lactic Acid Bacteria – LAB) ซึ่งเป็นแบคทีเรียกลุ่มโปรไบโอติกที่ปลอดภัยต่อร่างกาย และค้นพบสายพันธุ์ Leuconostoc mesenteroides CBA3656 ที่แยกได้จากกิมจิ ซึ่งแสดงประสิทธิภาพที่น่าทึ่งในการดูดซับนาโนพลาสติกได้อย่างโดดเด่น
ผลการทดลองพบว่า สายพันธุ์ CBA3656 นี้เปรียบเสมือน “เครื่องดูดฝุ่นชีวภาพ” ที่ทำงานได้ในสภาวะที่หลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นในน้ำ หรือสภาวะจำลองในลำไส้ที่มีความแปรปรวนของอุณหภูมิและค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH) สูง โดยสายพันธุ์นี้สามารถดักจับนาโนพลาสติกได้อย่างรวดเร็วภายในเวลาไม่กี่นาทีเท่านั้น
ทำไมแบคทีเรียสายพันธุ์นี้ถึงเก่ง?
นักวิจัยวิเคราะห์ด้วยเทคโนโลยีขั้นสูงจนพบ “ความลับ” ที่ผนังเซลล์ของแบคทีเรียสายพันธุ์นี้ มีหมู่ฟังก์ชันเฉพาะตัว (เช่น หมู่คาร์บอนิลและอีเทอร์) ที่ทำหน้าที่คล้ายแม่เหล็กแรงสูง คอยจับยึดกับอนุภาคนาโนพลาสติกไว้ที่ผิวเซลล์ ทำให้พลาสติกไม่สามารถเคลื่อนที่ไปทำอันตรายต่อเยื่อบุลำไส้ได้ และเมื่อแบคทีเรียเหล่านี้ผ่านเข้าสู่กระบวนการขับถ่ายตามธรรมชาติ พวกมันก็จะพาเอาอนุภาคพลาสติกที่จับไว้ออกไปจากร่างกายพร้อมกับอุจจาระด้วย
พิสูจน์ผลลัพธ์ในสิ่งมีชีวิต
ในการทดลองเชิงลึก ทีมวิจัยได้นำแบคทีเรีย CBA3656 ไปทดสอบในหนูปลอดเชื้อ (Germ-free mice) และพบหลักฐานเชิงประจักษ์ว่า แบคทีเรียกลุ่มนี้สามารถลดปริมาณการสะสมของนาโนพลาสติกภายในทางเดินอาหารได้อย่างมีนัยสำคัญ เมื่อเทียบกับกลุ่มที่ไม่ได้รับแบคทีเรีย ซึ่งถือเป็นการตอกย้ำว่ากลยุทธ์การดูดซับทางชีวภาพ (Biosorption) โดยใช้จุลินทรีย์ที่กินได้ คือแนวทางที่มีศักยภาพสูงและปลอดภัยอย่างยิ่ง
ก้าวต่อไปสู่การดูแลสุขภาพมนุษย์
แม้ว่างานวิจัยนี้จะเป็นเพียงจุดเริ่มต้นและจำเป็นต้องมีการศึกษาในระดับคลินิกเพิ่มเติม แต่การใช้แบคทีเรียกรดแลคติกที่มีคุณสมบัติ GRAS (ได้รับการยอมรับโดยทั่วไปว่าปลอดภัย) มาช่วยแก้ปัญหาการปนเปื้อนพลาสติก ถือเป็นการเปิดประตูบานใหม่ในการปกป้องสุขภาพของมนุษย์จากวิกฤตพลาสติกในอาหาร
ในอนาคต หากมีการนำสายพันธุ์นี้มาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์โปรไบโอติกหรืออาหารฟังก์ชัน (Functional Food) เราอาจจะมีวิธีที่ง่ายและเป็นธรรมชาติในการ “ทำความสะอาด” ร่างกายจากมลพิษที่เราไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ในชีวิตประจำวัน ซึ่งถือเป็นข่าวดีของคนรักสุขภาพทั่วโลกที่ห่วงใยผลกระทบจากไมโครและนาโนพลาสติก
อ้างอิง :