เอลนีโญอาจรุนแรงสูงสุด ธ.ค.นี้ เพิ่มความเสี่ยงคลื่นความร้อน ภัยแล้ง ฝนแปรปหรวนทั่วโลก คาดการณ์ปีหน้าจะร้อนจัด รุนแรงที่สุดในรอบ 1,000 ปี
เอลนีโญกำลังพัฒนาอย่างรวดเร็ว จนอุณหภูมิผิวน้ำทะเลแปซิฟิกบางบริเวณสูงกว่าค่าเฉลี่ยกว่า 4 องศาเซลเซียส แบบจำลองคาดการณ์ส่วนใหญ่ชี้ว่าอาจรุนแรงสูงสุดในเดือน ธ.ค. ขณะที่ผลกระทบต่ออุณหภูมิโลกจะชัดเจนในปี 2027 เพิ่มความเสี่ยงคลื่นความร้อน ภัยแล้ง และความแปรปรวนของฝนทั่วโลก รวมถึงประเทศไทย
โลกกำลังเผชิญสัญญาณเตือนจากมหาสมุทรแปซิฟิก เมื่อปรากฏการณ์เอลนีโญ (El Niño) ซึ่งเริ่มก่อตัวตั้งแต่กลางปี 2026 กำลังทวีความรุนแรงอย่างรวดเร็ว จนมีการเรียกเหตุการณ์ครั้งนี้ว่า “Super El Niño” และมีแนวโน้มจะขึ้นสู่จุดสูงสุดในช่วงปลายปี
รายงานของ Carbon Brief เผยแพร่เมื่อ 6 พ.ย. 2026 ระบุว่า การวิเคราะห์แบบจำลองพยากรณ์ภูมิอากาศ 14 ชุด รวมกว่า 600 การคาดการณ์ พบว่า 10 จาก 14 แบบจำลองประเมินว่าเอลนีโญครั้งนี้จะรุนแรงสูงสุดในเดือนธันวาคม ส่วนอีก 4 แบบจำลองคาดว่าจะถึงจุดสูงสุดในเดือน พ.ย.
ที่น่ากังวลคือ แบบจำลองคาดการณ์ว่าอุณหภูมิผิวน้ำทะเลบริเวณ Niño 3.4 ซึ่งเป็นพื้นที่สำคัญในการติดตามเอลนีโญ อาจสูงกว่าค่าเฉลี่ยประมาณ 4 องศาเซลเซียส สูงกว่าสถิติของเหตุการณ์เอลนีโญปี 2015–2016 มากกว่า 1 องศาเซลเซียส
ดร.ซีค เฮาส์ฟาเธอร์ (Zeke Hausfather) นักวิทยาศาสตร์ด้านภูมิอากาศของ Carbon Brief ระบุว่า เอลนีโญครั้งนี้พัฒนาอย่างรวดเร็วและมีอุณหภูมิน้ำทะเลสูงอย่างน่าตกตะลึง โดยอาจเป็นเหตุการณ์ที่รุนแรงที่สุดในรอบประมาณ 1,000 ปี หากการประเมินดังกล่าวได้รับการยืนยันจากข้อมูลและการศึกษาต่อไป
อย่างไรก็ตาม ข้อสังเกตเรื่องความรุนแรงในระดับสหัสวรรษเป็นการประเมินของนักวิทยาศาสตร์รายบุคคล ไม่ใช่ข้อสรุปอย่างเป็นทางการของหน่วยงานอุตุนิยมวิทยาโลก
สัญญาณอุณหภูมิแปซิฟิกทำลายสถิติ
ข้อมูลจากสำนักงานอุตุนิยมวิทยาญี่ปุ่น (Japan Meteorological Agency: JMA) ซึ่งเผยแพร่เมื่อ 10 พ.ย. 2026 ยืนยันสัญญาณความรุนแรงที่เพิ่มขึ้น โดยพบว่าอุณหภูมิผิวน้ำทะเลบริเวณ Niño 3 ในเดือน ต.ค. สูงกว่าค่าเฉลี่ยถึง 4.4 องศาเซลเซียส ทำลายสถิติเดิมที่ 4.0 องศาเซลเซียสในเดือน ก.ย. และเป็นค่าสูงสุดนับตั้งแต่เริ่มมีการบันทึกข้อมูลในปี 1949
JMA ประเมินว่าเอลนีโญจะพัฒนาต่อไปจนถึงจุดสูงสุดในช่วงครึ่งแรกของฤดูหนาวซีกโลกเหนือ และมีโอกาสเกือบ 100% ที่จะยังคงอยู่ต่อไปจนถึงฤดูใบไม้ผลิปี 2027
ขณะที่องค์การอุตุนิยมวิทยาโลก (WMO) ประเมินเมื่อเดือน ต.ค.ว่า อุณหภูมิผิวน้ำทะเลในเขต Niño 3.4 เฉลี่ยช่วงเดือน ต.ค.–ธ.ค. 2026 อาจสูงกว่าค่าเฉลี่ยประมาณ 3.7 องศาเซลเซียส ซึ่งสูงกว่าสถิติเดิมช่วงปี 2015–2016 ที่ประมาณ 2.6 องศาเซลเซียส
WMO ระบุด้วยว่า มีความเป็นไปได้เกือบ 100% ที่เอลนีโญจะดำเนินต่อไปจนถึงเดือน ก.พ. 2027 โดยการประเมินนี้มาจากฉันทามติของศูนย์พยากรณ์ภูมิอากาศระดับชาติและนานาชาติ 13 แห่ง ไม่ใช่การคาดการณ์จากแบบจำลองใดแบบจำลองหนึ่ง
ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่า มหาสมุทรแปซิฟิกกำลังมีความร้อนสะสมสูงผิดปกติ และกำลังส่งสัญญาณไปยังระบบภูมิอากาศทั่วโลก
ทำไมเอลนีโญจึงทำให้โลกยิ่งร้อน
เอลนีโญเป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติที่เกิดจากความผิดปกติของอุณหภูมิผิวน้ำทะเลบริเวณมหาสมุทรแปซิฟิกเขตร้อนตอนกลางและตะวันออก ซึ่งส่งผลต่อระบบลม การก่อตัวของเมฆ และรูปแบบการกระจายตัวของฝนในหลายภูมิภาค
โดยปกติลมค้าจะพัดน้ำอุ่นบริเวณแปซิฟิกฝั่งตะวันตกไปทางเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ แต่เมื่อเกิดเอลนีโญ ลมดังกล่าวอ่อนกำลังลง น้ำอุ่นจึงแผ่กลับไปทางแปซิฟิกตอนกลางและตะวันออก ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของระบบบรรยากาศและรูปแบบฝนในพื้นที่ห่างไกล
สิ่งที่ทำให้เหตุการณ์ครั้งนี้น่ากังวลคือ มหาสมุทรทั่วโลกกำลังมีอุณหภูมิสูงเป็นประวัติการณ์อยู่แล้ว เมื่อเกิดเอลนีโญ ความร้อนที่สะสมอยู่ในมหาสมุทรบางส่วนจะถูกถ่ายเทสู่บรรยากาศ ส่งผลให้อุณหภูมิเฉลี่ยของโลกเพิ่มสูงขึ้นชั่วคราว
WMO อธิบายว่า เอลนีโญไม่ได้สร้างความร้อนใหม่ให้โลก แต่เป็นกลไกที่ปลดปล่อยความร้อนซึ่งมหาสมุทรสะสมไว้ก่อนหน้านี้ เมื่อเกิดขึ้นพร้อมกับภาวะโลกร้อนจากการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของมนุษย์ จึงยิ่งเพิ่มแรงกดดันต่ออุณหภูมิโลก
ผลกระทบด้านอุณหภูมิไม่ได้เกิดขึ้นสูงสุดพร้อมกับอุณหภูมิน้ำทะเลทันที แต่โดยทั่วไปจะมีช่วงหน่วงเวลาประมาณหลายเดือน ทำให้ปี 2027 มีแนวโน้มได้รับอิทธิพลจากเอลนีโญครั้งนี้อย่างชัดเจน
Carbon Brief ประเมินจากความสัมพันธ์ระหว่างปรากฏการณ์เอลนีโญกับอุณหภูมิโลกในอดีตว่า ปี 2027 อาจมีอุณหภูมิเฉลี่ยสูงกว่าระดับก่อนยุคอุตสาหกรรมประมาณ 1.74 องศาเซลเซียส และมีโอกาส 96% ที่จะเป็นปีที่ร้อนที่สุดเท่าที่เคยมีการบันทึก
ภัยแล้ง ฝนเปลี่ยนทิศ และความเสี่ยงสุดขั้ว
เอลนีโญที่รุนแรงไม่ได้หมายความว่าทุกพื้นที่จะมีอากาศร้อนและแห้งแล้งเหมือนกันทั้งหมด แต่จะทำให้รูปแบบฝนและอุณหภูมิเปลี่ยนแปลงแตกต่างกันไปตามภูมิภาคและฤดูกาล บางพื้นที่มีแนวโน้มเผชิญฝนลดลงและภัยแล้ง ขณะที่บางพื้นที่อาจได้รับฝนมากขึ้นหรือเผชิญฝนตกหนักและน้ำท่วม
รายงานของ WMO ชี้ว่า เอลนีโญมีแนวโน้มทำให้อุณหภูมิสูงกว่าค่าเฉลี่ยในหลายพื้นที่ของโลก พร้อมเปลี่ยนแปลงรูปแบบฝน เพิ่มความเสี่ยงทั้งภัยแล้งและน้ำท่วม นอกจากนี้ยังมีปัจจัยอื่นที่ต้องติดตาม เช่น ปรากฏการณ์อินเดียนโอเชียนไดโพล (Indian Ocean Dipole: IOD) ซึ่งมีผลต่อการกระจายตัวของฝนในภูมิภาคมหาสมุทรอินเดียและเอเชีย
สำหรับภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ผลกระทบเริ่มปรากฏผ่านสภาพอากาศที่ร้อนและแห้งกว่าปกติในบางพื้นที่ ข้อมูลของ JMA ระบุว่า เดือน ต.ค.ที่ผ่านมา หลายพื้นที่ตั้งแต่ตอนใต้ของฟิลิปปินส์ไปจนถึงเกาะชวา รวมถึงคาบสมุทรอินโดจีนตอนเหนือ มีอุณหภูมิสูงกว่าค่าเฉลี่ย ขณะที่บางพื้นที่ของเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีปริมาณฝนต่ำกว่าปกติ
นี่คือสัญญาณที่ทำให้หลายประเทศต้องเร่งเตรียมรับมือ ทั้งเรื่องน้ำเพื่อการเกษตร การบริหารจัดการเขื่อน ความมั่นคงทางอาหาร และความเสี่ยงจากอากาศร้อนจัด
พื้นที่นอกเขตชลประทานของไทยเสี่ยงภัยแล้ง
สำหรับประเทศไทย สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) เคยเตือนถึงความเป็นไปได้ของ Super El Niño ในช่วงปลายปี 2026 โดยประเมินว่าปริมาณฝนทั่วประเทศอาจต่ำกว่าค่าเฉลี่ยตามฤดูกาลประมาณ 10–15% และขอให้เกษตรกรเตรียมแผนรับมือฤดูแล้งในช่วงเดือน ต.ค. 2026 ถึง เม.ย. 2027
ขณะที่ศูนย์วิจัยกรุงศรีประเมินว่า ปริมาณฝนสะสมตลอดปี 2026 อาจต่ำกว่าค่าเฉลี่ยระยะยาวประมาณ 10–13% ส่งผลให้ปริมาณน้ำที่กักเก็บได้ในช่วงฤดูฝนมีแนวโน้มลดลง และเพิ่มความเสี่ยงขาดแคลนน้ำในพื้นที่เกษตรนอกเขตชลประทานในช่วงครึ่งแรกของปี 2027
พื้นที่ภาคตะวันออกเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่ต้องจับตา เนื่องจากมีความต้องการใช้น้ำสูงทั้งภาคเกษตรและอุตสาหกรรม ขณะที่ภาคเหนือ ภาคตะวันตก ภาคกลาง และภาคตะวันออกเฉียงเหนือก็มีความเสี่ยงด้านน้ำในระดับแตกต่างกันไป
อย่างไรก็ตาม การประเมินดังกล่าวเป็นแนวโน้มความเสี่ยงจากข้อมูลที่มีอยู่ ไม่ใช่ว่าทุกพื้นที่จะประสบภัยแล้งรุนแรง แต่สิ่งที่ประเทศไทยต้องเร่งดำเนินการคือการประเมินปริมาณน้ำต้นทุนของแต่ละลุ่มน้ำ เตรียมแผนจัดสรรน้ำล่วงหน้า ดูแลพื้นที่เกษตรนอกเขตชลประทาน และเตรียมระบบเตือนภัยสำหรับความเสี่ยงอากาศร้อนจัดและไฟป่า
เอลนีโญอาจเป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติ แต่ความเสียหายจากภัยแล้งและสภาพอากาศสุดขั้วไม่ได้เป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ทั้งหมด ความพร้อมของระบบบริหารจัดการน้ำ การเตือนภัย และการปรับตัวของภาคเกษตรจะเป็นตัวแปรสำคัญว่า ประเทศไทยจะรับมือกับปี 2027 ได้ดีเพียงใด
อ้างอิง:
• ‘Simply staggering’: Rapidly developing ‘super El Niño’ on track to peak in December, Carbon Brief
• El Niño Outlook (November 2026–May 2027), Japan Meteorological Agency
• Sea-surface temperatures reflect strengthening El Niño, WMO
• El Niño set to become very strong, raising risks of extreme weather into 2027, WMO
• Super El Niño and the Risks of Extreme Drought and Flooding in 2026–2027, Krungsri Research
• ONWR Warns of Possible Super El Niño Later This Year, NBT World
• พยากรณ์อากาศราย 3 เดือน พฤศจิกายน 2026–มกราคม 2027, กรมอุตุนิยมวิทยา