“ตุรกี” เจ้าภาพ COP31 ที่จะจัดขึ้นในเดือนพฤศจิกายน 2569 เผชิญความท้าทายการบรรลุเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ เนื่องจากการปล่อยก๊าซเรือนกระจกมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น รวมถึงถ่านหินยังเป็นแหล่งผลิตไฟฟ้าหลัก แม้ประเทศจะเร่งขยายพลังงานหมุนเวียนและประกาศออกกฎหมายสภาพภูมิอากาศแล้วก็ตาม
การประชุมรัฐภาคีกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ครั้งที่ 31 หรือ COP31 มีกำหนดจัดขึ้นระหว่างวันที่ 9-20 พฤศจิกายน 2026 ณ เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี โดยมี นายมูรัต คูรุม (Murat Kurum) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสิ่งแวดล้อม การวางผังเมือง และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของตุรกี ได้รับการเสนอชื่อเป็นประธาน COP31 และ นายคริส โบเวน (Chris Bowen) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและพลังงานของออสเตรเลีย รับหน้าที่ประธานการเจรจา (1)
ประเทศตุรกีมีความสำคัญในด้านพลังงานลมและพลังงานแสงอาทิตย์ โดยตุรกีมีการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานลมและแสงอาทิตย์อยู่ในสัดส่วนร้อยละ 22 ในปี 2025 ซึ่งอยู่ในระดับสูงเมื่อเทียบกับหลายประเทศในตะวันออกกลาง คอเคซัส และเอเชียกลาง การเป็นเจ้าภาพจัดประชุม COP31 ในครั้งนี้จึงเป็นโอกาสให้ตุรกีแสดงความคืบหน้าด้านพลังงานสะอาด ควบคู่กับการผลักดันนโยบายลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิลที่ยังเป็นความท้าทายสำคัญ (5) (6) (9)
แม้ตุรกีจะตั้งเป้าปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero Emissions) ภายในปี 2053 แต่ข้อมูลจาก TURKISH STATISTICAL INSTITUTE ระบุว่า สถิติการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ในปี 2024 ตุรกีปล่อยก๊าซเรือนกระจกราว 584.5 ล้านตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า (MtCO₂e) เพิ่มขึ้น 5.3% จากปีก่อน และเพิ่มขึ้น 155.3% เมื่อเทียบกับปี 1990โดยไม่รวมการปล่อยและการดูดกลับก๊าซจากภาคการใช้ประโยชน์ที่ดิน การเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดิน และป่าไม้ ซึ่งภาคพลังงานเป็นแหล่งปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่ใหญ่ที่สุดของตุรกี คิดเป็น 71.8% หรือประมาณ 419.9 MtCO₂e รองลงมาคือภาคกระบวนการอุตสาหกรรมและการใช้ผลิตภัณฑ์ 12.9% ภาคเกษตรกรรม 12.6% และภาคของเสีย 2.6% สะท้อนให้เห็นว่าการเปลี่ยนผ่านพลังงานเป็นปัจจัยสำคัญต่อการลดการปล่อยก๊าซของประเทศ (2) (3) (4) (6)
ขณะที่ Climate Action Tracker ประเมินนโยบายและเป้าหมายของตุรกีโดยรวมยังอยู่ในระดับไม่เพียงพออย่างยิ่ง (Critically Insufficient) ต่อเป้าหมายจำกัดอุณหภูมิโลกที่ 1.5 องศาเซลเซียส เนื่องจากเป้าหมายการมีส่วนร่วมที่ประเทศกำหนด (Nationally Determined Contribution: NDC) สำหรับปี 2035 ยังมีการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเพิ่มขึ้น อีกทั้งในปี 2025 ถ่านหินยังเป็นแหล่งผลิตไฟฟ้าที่ใหญ่ที่สุดของตุรกี คิดเป็น 34% ของการผลิตไฟฟ้าทั้งหมด ขณะที่พลังงานลมและแสงอาทิตย์รวมกันคิดเป็น 22% โดยประมาณสองในสามของการผลิตไฟฟ้าจากถ่านหินของตุรกีต้องพึ่งพาการนำเข้า สะท้อนให้เห็นว่าระบบไฟฟ้าของตุรกียังคงพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิล แม้จะมีการขยายกำลังผลิตพลังงานหมุนเวียนอย่างต่อเนื่อง (4) (5) (6)
การติดตั้งกำลังผลิตพลังงานลมและแสงอาทิตย์รวมกันในปี 2025 อยู่ที่ 6.5 กิกะวัตต์ ซึ่งต่ำกว่าเป้าหมาย 8 กิกะวัตต์ต่อปีที่กำหนดไว้ในปี 2035 และถึงแม้จะไม่มีโรงไฟฟ้าถ่านหินแห่งใหม่ที่เปิดใช้งานตั้งแต่ปี 2022 และไม่มีโรงไฟฟ้าใดอยู่ระหว่างการก่อสร้าง แต่การรับประกันการซื้อโรงไฟฟ้าถ่านหินในประเทศที่จะเริ่มในปี 2026 อาจเพิ่มอัตราการใช้กำลังผลิตไฟฟ้าจากถ่านหินได้ นอกจากนี้ ภัยแล้งยังส่งผลต่อการผลิตไฟฟ้าพลังน้ำ โดยข้อมูลของ Ember ระบุว่า ภัยแล้งทำให้การผลิตไฟฟ้าพลังน้ำในตุรกีลดลงอย่างต่อเนื่อง ปริมาณการผลิตไฟฟ้าเฉลี่ยของเขื่อนขนาดใหญ่ที่สุด 3 แห่งของประเทศ ได้แก่ อะตาเติร์ก คาราคายา และเคบัน ลดลง 29% ในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา เมื่อเทียบกับช่วงปี 1996-2005 การลดลงดังกล่าวทำให้การผลิตไฟฟ้าจากเชื้อเพลิงฟอสซิลเข้ามามีบทบาทชดเชย และส่งผลให้ต้นทุนการนำเข้าเชื้อเพลิงฟอสซิลเพิ่มขึ้นเฉลี่ยปีละ 1.8 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (5)
นด้านนโยบาย ตุรกีประกาศใช้กฎหมายสภาพภูมิอากาศ หมายเลข 7552 (Climate Law No. 7552) ในเดือนกรกฎาคม 2025 เพื่อกำหนดกรอบการดำเนินงานด้านการลดก๊าซเรือนกระจกและการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ รวมถึงวางพื้นฐานทางกฎหมายสำหรับระบบซื้อขายสิทธิในการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ซึ่งเป็นกลไกหนึ่งในการขับเคลื่อนนโยบายด้านสภาพภูมิอากาศของประเทศ อย่างไรก็ตาม รายงานประเมินสภาพภูมิอากาศปี 2025 เครือข่ายด้านสภาพภูมิอากาศตุรกี ชี้ว่า กฎหมายดังกล่าวยังมีข้อจำกัด เนื่องจากขาดเป้าหมายที่เป็นรูปธรรมในการยุติการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิล ไม่มีแผนงานลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่ชัดเจนเพียงพอ และขาดกลไกกำกับดูแลที่เป็นอิสระและอิงหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ นอกจากนี้ เครือข่ายยังระบุว่าภาคประชาสังคมมีส่วนร่วมอย่างจำกัดในกระบวนการจัดทำกฎหมายและการกำหนดนโยบายด้านสภาพภูมิอากาศ (7) (8) (9)
อีกหนึ่งปัญหาคือการปล่อยก๊าซมีเทนจากหลุมฝังกลบขยะ โดยรายงานของ The Guardian ซึ่งอ้างอิงการวิเคราะห์ข้อมูลดาวเทียมจาก Carbon Mapper โดยทีมนักวิจัยจากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ลอสแอนเจลิส พบว่าหลุมฝังกลบซิลิวรีใกล้อิสตันบูลมีอัตราการปล่อยมีเทนเฉลี่ยประมาณ 7.4 ตันต่อชั่วโมง และยังพบแหล่งปล่อยมีเทนในระดับสูงจากหลุมฝังกลบแห่งอื่นในตุรกีอีกด้วย ซึ่งก๊าซมีเทนเป็นก๊าซเรือนกระจกที่เร่งให้โลกร้อนรุนแรงขึ้น ขณะเดียวกัน กลไกปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดน หรือ CBAM ของสหภาพยุโรปได้เข้าสู่ระยะบังคับใช้จริง โดยครอบคลุมสินค้า เช่น เหล็ก อะลูมิเนียม ซีเมนต์ ปุ๋ย ไฟฟ้า และไฮโดรเจน ส่งผลให้ตุรกีต้องเร่งลดการปล่อยคาร์บอนในภาคอุตสาหกรรม มิฉะนั้นอาจเผชิญต้นทุนการส่งออกที่สูงขึ้นและสูญเสียความสามารถในการแข่งขันทางการค้า ปัญหาเหล่านี้สะท้อนถึงความจำเป็นในการเร่งแก้ไขวิกฤตสภาพภูมิอากาศ โดย COP31 เป็นเวทีสำคัญในการผลักดันความร่วมมือระหว่างประเทศ เพื่อยกระดับการลดก๊าซเรือนกระจก สนับสนุนการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด และหาแนวทางรับมือกับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศอย่างเป็นรูปธรรม (4) (10) (11)
การเป็นเจ้าภาพ COP31 ถือเป็นโอกาสสำคัญที่ตุรกีจะผลักดันความร่วมมือระหว่างประเทศในการแก้ไขวิกฤตสภาพภูมิอากาศ พร้อมแสดงความคืบหน้าในการลดการพึ่งพาถ่านหิน เร่งขยายพลังงานสะอาด ลดการปล่อยก๊าซมีเทน และยกระดับมาตรการลดก๊าซเรือนกระจกให้สอดคล้องกับเป้าหมาย 1.5 องศาเซลเซียส ควบคู่กับการปรับตัวต่อผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและการรักษาความสามารถในการแข่งขันทางเศรษฐกิจในระยะยาว (2) (4) (5)
อ้างอิง:
(1) UN Climate Change Conference – Antalya, November 2026 | UNFCCC
https://unfccc.int/cop31
(2) Greenhouse Gas Emissions Statistics, 1990-2024 | Turkish Statistical Institute (TurkStat) https://veriportali.tuik.gov.tr/en/press/58000
(3) Türkiye National Inventory Document 2026 | UNFCCC
https://unfccc.int/sites/default/files/resource/TUR_NID_2026.pdf
(4) Türkiye | Climate Action Tracker
https://climateactiontracker.org/countries/turkey/
(5) Türkiye Electricity Review 2026 | Ember
(6) Türkiye Country Profile | Ember
(7) Climate Law No. 7552 | Grand National Assembly of Türkiye https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/Kanun/a0d0d465-837b-41f0-bd57-0195237fad31
(8) Climate Law (No. 7552) | InforMEA – United Nations Portal on Multilateral Environmental Agreements https://www.informea.org/en/content/legislation/climate-law-no-7552
(9) Climate Network Türkiye’s 2025 Climate Report Card | Climate Network Türkiye
(10) Revealed: The Methane Mega-Leaks from UN Climate Summit Host Turkey | The Guardian https://www.theguardian.com/environment/2026/oct/05/methane-mega-leaks-from-un-climate-summit-host-turkey
(11) Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) | European Commission
https://taxation-customs.ec.europa.eu/carbon-border-adjustment-mechanism_en
(12) Pre-COP Closing Day Wrap | UNFCCC https://unfccc.int/news/pre-cop-closing-day-wrap