ตรวจโลหะหนักคลองสระบุรี เกินมาตรฐานที่สัตว์หน้าดินสามารถอาศัยได้

คพ.สรุปผลตรวจการปนเปื้อนโลหะหนักในตะกอนดิน 5 คลอง 13 จุด เกินค่ามาตรฐานที่สัตว์หน้าดินสามารถอาศัยได้ ซึ่งจะส่งผลต่อความอุดมสมบูรณ์ระบบนิเวศ

กรมควบคุมมลพิษ (คพ.) เปิดเผยผลการตรวจสอบคุณภาพตะกอนดินในคลองหนองน้ำเขียว คลองเกด คลองห้วยตะเข้ ห้วยแห้ง และประตูระบายน้ำคลองเพรียว จ.สระบุรี จากการเก็บตัวอย่างเมื่อวันที่ 7 มิ.ย. 2569 รวม 13 จุด เพื่อตรวจวิเคราะห์โลหะหนักและเปรียบเทียบกับมาตรฐานคุณภาพตะกอนดินในแหล่งน้ำผิวดินเพื่อปกป้องสัตว์หน้าดิน ตามประกาศคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2565

สรุปผลตรวจสอบพบการปนเปื้อนโลหะหนักในตะกอนดินพบว่า “เกินค่ามาตรฐานคุณภาพตะกอนดินในแหล่งน้ำผิวดินเพื่อปกป้องสัตว์หน้าดิน” ในระดับที่มีโอกาสเกิดผลกระทบสูงต่อประชากรสัตว์หน้าดิน เช่น ไส้เดือนน้ำ หนอนแดง ตัวอ่อนแมลงปอ ตัวอ่อนแมลงชีปะขาว เป็นต้น เนื่องจากเกินระดับความเข้มข้นสูงสุดของสารอันตรายในตะกอนดินที่สัตว์หน้าดินสามารถอาศัยได้ โดยเฉพาะบริเวณท้ายกลุ่มโรงงานอุตสาหกรรมและท้ายโรงงานรีไซเคิล

รายละเอียดการตรวจพบว่า หลายพื้นที่บริเวณช่วงต้นและตอนกลางของคลองหนองน้ำเขียว รวมถึงบางจุดในคลองห้วยตะเข้ มีการปนเปื้อนโลหะหนักเกินค่ามาตรฐาน ได้แก่ ตะกั่ว (Pb) ทองแดง (Cu) ปรอท (Total Hg) นิกเกิล (Ni) สารหนู (As) แคดเมียม (Cd) และสังกะสี (Zn) โดยเฉพาะบริเวณท้ายกลุ่มโรงงานอุตสาหกรรมและท้ายโรงงานรีไซเคิล ซึ่งพบโลหะหนักหลายชนิดเกินมาตรฐานในระดับสูง สอดคล้องกับผลการตรวจคุณภาพน้ำก่อนหน้านี้ที่พบตะกั่วและสารหนูเกินมาตรฐานในพื้นที่เดียวกัน ขณะที่จุดอ้างอิงบริเวณห้วยแห้งและอีกหลายจุดปลายน้ำ มีค่าโลหะหนักไม่เกินมาตรฐาน โดยแต่ละจุดมีรายละเอียด ดังนี้

• จุดที่ 1 ต้นน้ำ คลองหนองน้ำเขียว พบโลหะหนัก 4 ชนิด มีค่าเกินมาตรฐาน ได้แก่ ทองแดง 101 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม (มก./กก.) (มาตรฐานไม่เกิน 31.5 มก./กก. ตะกั่ว 49 มก./กก. (มาตรฐานไม่เกิน 36 มก./กก.) ปรอท 0.51 มก./กก. (มาตรฐานไม่เกิน 0.2 มก./กก.) และสังกะสี 192 มก./กก. (มาตรฐานไม่เกิน 120 มก./กก.) และพบโลหะหนัก 3 ชนิด มีค่าไม่เกินมาตรฐาน ได้แก่ สารหนู แคดเมียม และนิกเกิล

• จุดที่ 2 คลองหนองน้ำเขียว ท้ายกลุ่มโรงงานอุตสาหกรรม พบโลหะหนัก 6 ชนิด มีค่าเกินมาตรฐาน ได้แก่ แคดเมียม 1.8 มก./กก. (มาตรฐานไม่เกิน 1 มก./กก.) ทองแดง 249 มก./กก. ตะกั่ว 147 มก./กก. ปรอท 4.4 มก./กก. นิกเกิล 36 มก./กก. (มาตรฐานไม่เกิน 23 มก./กก.) และสังกะสี 503 มก./กก. และพบโลหะหนัก 1 ชนิด มีค่าไม่เกินมาตรฐาน คือ สารหนู

• จุดที่ 3 คลองหนองน้ำเขียว ท้ายโรงงานรีไซเคิล พบโลหะหนัก 5 ชนิด มีค่าเกินมาตรฐาน ได้แก่
ทองแดง 95 มก./กก. ตะกั่ว 60 มก./กก. ปรอท 2.0 มก./กก. นิกเกิล 39 มก./กก. และสังกะสี 237 มก./กก. และพบโลหะหนัก 2 ชนิด มีค่าไม่เกินมาตรฐาน ได้แก่ สารหนู และแคดเมียม

• จุดที่ 4 ร่องน้ำข้างทางรถไฟ พบโลหะหนัก 2 ชนิด มีค่าเกินมาตรฐาน ได้แก่ ตะกั่ว 178 มก./กก. และปรอท 1.0 มก./กก. และพบโลหะหนัก 5 ชนิด มีค่าไม่เกินมาตรฐาน คือ สารหนู แคดเมียม ทองแดง นิกเกิล และสังกะสี

• จุดที่ 5 ร่องน้ำริมรางรถไฟก่อนไหลรวมกับคลองเกด พบโลหะหนัก 3 ชนิด มีค่าเกินมาตรฐาน ได้แก่ ทองแดง 32 มก./กก. ตะกั่ว 97 มก./กก. และปรอท 0.68 มก./กก. และพบโลหะหนัก 4 ชนิด มีค่าไม่เกินมาตรฐาน คือ สารหนู แคดเมียม นิกเกิล และสังกะสี

• จุดที่ 6 คลองเกดก่อนไหลรวมกับคลองหนองน้ำเขียว พบโลหะหนัก 7 ชนิด มีค่าไม่เกินมาตรฐาน ได้แก่ สารหนู แคดเมียม ทองแดง ตะกั่ว ปรอท นิกเกิล และสังกะสี

• จุดที่ 7 ห้วยแห้ง สะพานกรมทางหลวงชนบท (จุดอ้างอิง) พบโลหะหนัก 7 ชนิด มีค่าไม่เกินมาตรฐาน ได้แก่ สารหนู แคดเมียม ทองแดง ตะกั่ว ปรอท นิกเกิล และสังกะสี

• จุดที่ 8 ฝายกุดนกเปล้า หมู่ 2 ตำบลกุดนกเปล้า พบโลหะหนัก 3 ชนิด มีค่าเกินมาตรฐาน ได้แก่ ทองแดง 65 มก./กก. ตะกั่ว 59 มก./กก. และปรอท 0.55 มก./กก. และพบโลหะหนัก 4 ชนิด มีค่าไม่เกินมาตรฐาน ได้แก่ สารหนู แคดเมียม นิกเกิล และสังกะสี

• จุดที่ 9 ฝายวัดโนนสภาราม ตำบลกุดนกเปล้า พบโลหะหนัก 7 ชนิด มีค่าไม่เกินมาตรฐาน ได้แก่ สารหนู แคดเมียม ทองแดง ตะกั่ว ปรอท นิกเกิล และสังกะสี

• จุดที่ 10 ฝายทุ่งสาริกา หมู่ ๕ ตำบลกุดนกเปล้า พบโลหะหนัก 7 ชนิด มีค่าไม่เกินมาตรฐาน ได้แก่ สารหนู แคดเมียม ทองแดง ตะกั่ว ปรอท นิกเกิล และสังกะสี

• จุดที่ 11 ห้วยตะเข้ พบโลหะหนัก 1 ชนิด มีค่าเกินมาตรฐาน คือ สารหนู 11 มก./กก. และพบโลหะหนัก 6 ชนิด มีค่าไม่เกินมาตรฐาน ได้แก่ แคดเมียม ทองแดง ตะกั่ว ปรอท นิกเกิล และสังกะสี

• จุดที่ 12 ฝายห้วยตะเข้ ข้างโรงเรียนสวนกุหลาบ พบโลหะหนัก 1 ชนิด มีค่าเกินมาตรฐาน คือ ปรอท 0.21 มก./กก. และพบโลหะหนัก 6 ชนิด ไม่เกินมาตรฐาน ได้แก่ สารหนู แคดเมียม ทองแดง ตะกั่ว นิกเกิล และสังกะสี

• จุดที่ 13 ประตูระบายน้ำคลองเพรียว พบโลหะหนัก 7 ชนิด มีค่าไม่เกินมาตรฐาน ได้แก่ สารหนู แคดเมียม ทองแดง ตะกั่ว ปรอท นิกเกิล และสังกะสี
กำหนด

สรุปผลตรวจสอบพบการปนเปื้อนโลหะหนักในตะกอนดิน “เกินค่ามาตรฐานคุณภาพตะกอนดินในแหล่งน้ำผิวดินเพื่อปกป้องสัตว์หน้าดิน” ในระดับที่มีโอกาสเกิดผลกระทบสูงต่อประชากรสัตว์หน้าดิน เช่น ไส้เดือนน้ำ หนอนแดง ตัวอ่อนแมลงปอ ตัวอ่อนแมลงชีปะขาว เป็นต้น เนื่องจากเกินระดับความเข้มข้นสูงสุดของสารอันตรายในตะกอนดินที่สัตว์หน้าดินสามารถอาศัยได้ ซึ่งจะส่งผลต่อความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศแหล่งน้ำผิวดิน

อย่างไรก็ตาม คพ. จะแจ้งข้อมูลการตรวจสอบและข้อเสนอแนะทางวิชาการไปยังจังหวัดสระบุรีเพื่อใช้ประกอบการพิจารณาดำเนินการในส่วนที่เกี่ยวข้องต่อไป ทั้งนี้ สามารถแจ้งเรื่องร้องเรียนหรือปัญหาด้านมลพิษได้ทันทีโดยการแจ้งผ่านสายด่วน 1650 หรือส่งข้อความผ่านทาง Inbox ของ Facebook กรมควบคุมมลพิษ