มีการคาดการณ์ว่า กรุงเทพฯ มีโอกาสสูงมากที่จะเผชิญกับภัยน้ำท่วมขั้นรุนแรงและอาจจมอยู่ใต้ระดับน้ำทะเลภายในปี 2050 หรืออีก 24 ปีข้างหน้า
งานวิจัยและโมเดลคาดการณ์ด้านภูมิอากาศชี้ให้เห็นว่า กรุงเทพมหานครมีโอกาสสูงมากที่จะเผชิญกับภัยน้ำท่วมในขั้นรุนแรงและอาจเรื้อรัง (Chronic Flooding) จนอาจกลายสภาพเป็นเมืองที่จมอยู่ใต้ระดับน้ำทะเลภายในปี 2050 หากไม่มีการยกเครื่องระบบป้องกันน้ำท่วมอย่างจริงจัง ความเสี่ยงนี้เกิดจากวิกฤตการณ์ 3 ด้านที่เกิดขึ้นพร้อมกันที่เรียกว่า “Triple Threat”
3 ปัจจัยหลักที่เพิ่มโอกาสน้ำท่วมในปี 2050
1. แผ่นดินทรุดตัวอย่างต่อเนื่อง (Land Subsidence) 2.ระดับน้ำทะเลหนุนสูงขึ้น (Sea Level Rise) และ 3. ปริมาณน้ำฝนและน้ำเหนือไหลหลาก (Heavy Rainfall & Runoff)
จากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทำให้มรสุมมีความรุนแรงมากขึ้นและมีปริมาณน้ำฝนและน้ำไหลหลากจากทางภาคเหนือเพิ่มขึ้นกว่า 20% ในขณะที่การขยายตัวของเมืองทำลายพื้นที่รับน้ำตามธรรมชาติไปจนหมด
การประเมินจากหลายหน่วยงาน เช่น ธนาคารโลก (World Bank) และสถาบันวิจัยชั้นนำระบุถึงแนวโน้มของความเสียหายที่อาจจะเกิดขึ้น กรณีที่ไม่ได้มีการเตรียมการป้องกันอย่างมีประสิทธิ ภาพ ดังนี้
1. ภายในปี 2030 พื้นที่เกือบ 40% ของกรุงเทพฯ มีโอกาสเผชิญน้ำท่วมขังเป็นประจำทุกปี จากฝนตกหนักและระบบระบายน้ำที่ไม่เพียงพอ
2. ภายในปี 2050 เกือบทุกพื้นที่ของกรุงเทพฯ ตกอยู่ในความเสี่ยงขั้นวิกฤต โดยพื้นที่เศรษฐกิจฝั่งตะวันออกตอนล่างและปริมณฑลแถบชายฝั่ง เช่น สมุทร ปราการ สมุทรสาคร จะถูกน้ำทะเลท่วมถึง
เจาะลึกวิกฤต 3 ประสาน Triple Threat มีอะไรบ้าง?
1. แผ่นดินทรุดตัวอย่างต่อเนื่อง (Land Subsidence)
กรุงเทพฯ ตั้งอยู่บนชั้นดินเหนียวอ่อนของสามเหลี่ยมปากแม่น้ำเจ้าพระยา (Chao Phraya Delta) ซึ่งมีโครงสร้างธรรมชาติที่อ่อนตัวง่ายอยู่แล้ว ปัจจุบันตัวเมืองยังคงทรุดตัวลงเฉลี่ย 1–2 เซนติเมตรต่อปี (ในบางพื้นที่อาจสูงถึง 2-3 เซนติเมตร) ผลกระทบนี้สะสมมาจากการดึงน้ำบาดาลขึ้นมาใช้ในอดีต ร่วมกับน้ำหนักมหาศาลของตึกสูง อาคารคอนกรีต และสิ่งปลูกสร้างที่หนาแน่นจนเกินรองรับ ยิ่งแผ่นดินทรุดต่ำลง กรุงเทพฯ ก็ยิ่งทำหน้าที่เป็น “แอ่งกระทะ” ที่พร้อมรับน้ำจากทุกทิศทาง
2. ระดับน้ำทะเลหนุนสูงขึ้น (Sea Level Rise)
ภาวะโลกร้อนทำให้อุณหภูมิโลกสูงขึ้น ส่งผลให้ธารน้ำแข็งขั้วโลกละลายและมวลน้ำในมหาสมุทรขยายตัว รายงานจาก Climate Central และคณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (IPCC) ระบุว่า ระดับน้ำทะเลในอ่าวไทยกำลังเพิ่มสูงขึ้นเฉลี่ย 3–5 มิลลิเมตรต่อปี คาดว่าภายในปี 2050 น้ำทะเลจะหนุนสูงขึ้นจนท่วมแนวคันกั้นน้ำปัจจุบัน และจะส่งผลให้ประชากรกว่า 10% ของประเทศ โดยเฉพาะในเขตกรุงเทพฯ และจังหวัดปริมณฑลแถบชายฝั่ง (เช่น สมุทรปราการ สมุทรสาคร และสมุทรสงคราม) ต้องอาศัยอยู่บนพื้นที่ที่อยู่ ต่ำกว่า ระดับน้ำทะเลหนุนสูงอย่างถาวร
3. ปริมาณน้ำฝนสุดขั้วและน้ำเหนือไหลหลาก (Heavy Rainfall & Runoff)
เมื่อสภาพภูมิอากาศแปรปรวน (Climate Climate) มรสุมและพายุที่พัดผ่านประเทศไทยจึงมีความรุนแรงและคาดเดาได้ยากขึ้น คาดว่าปริมาณน้ำฝนและน้ำหลากจากภาคเหนือจะเพิ่มสูงขึ้นกว่า 20% ซ้ำร้าย การขยายตัวของเมืองที่ไร้ทิศทางในอดีตได้เปลี่ยนพื้นที่เกษตรกรรมและแก้มลิงธรรมชาติให้กลายเป็นถนนและหมู่บ้านจัดสรร จนไม่เหลือพื้นที่รับน้ำและซึมน้ำตามธรรมชาติ เมื่อน้ำเหนือหลากลงมาเจอกับน้ำทะเลที่หนุนสูง และฝนที่ตกหนักในพื้นที่ (Rain Bomb) ระบบระบายน้ำของกรุงเทพฯ จึงอาจถึงขั้นล้มเหลว
เส้นตายปี 2030 – 2050: ผลกระทบที่หลีกเลี่ยงไม่ได้หากไม่รีบเปลี่ยน
การประเมินจากธนาคารโลก (World Bank) และสถาบันวิจัยชั้นนำ เผยไทม์ไลน์ความเสี่ยงที่น่ากลัวหากเรายังไม่มีแผนรับมือที่มีประสิทธิภาพ
• ภายในปี 2030 (อีก 4 ปี): พื้นที่เกือบ 40% ของกรุงเทพฯ มีโอกาสเผชิญน้ำท่วมขังเป็นประจำทุกปีจากปัญหาฝนตกหนัก น้ำทะเลหนุน และระบบระบายน้ำในเมืองที่ระบายไม่ทัน
• ภายในปี 2050: พื้นที่เศรษฐกิจส่วนใหญ่ของกรุงเทพฯ โดยเฉพาะฝั่งตะวันออกตอนล่างและปริมณฑลแถบชายฝั่งจะตกอยู่ในความเสี่ยงขั้นวิกฤต น้ำทะเลจะรุกคืบเข้าท่วมถึงพื้นที่ชั้นในอย่างต่อเนื่องและยาวนาน จนเกิดภาวะน้ำเค็มรุกขัดขวางระบบประปาและการเกษตรรอบเมือง
อ้างอิง:
• สำนักข่าว TNN. (2569). “ปี 2050 กรุงเทพจมบาดาล เสี่ยง Triple Threat ดินทรุด-ทะเลหนุน-น้ำเหนือหลาก”.
• ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ. (2568-2569).
• รายงานผลกระทบความเสี่ยงน้ำท่วมเรื้อรัง (Chronic Flooding) ในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล.
• รศ.ดร.เสรี ศุภราทิตย์ ผู้เชี่ยวชาญ IPCC และประธานกรรมการบริหาร Futuretales LAB, MQDC. (2567).
• แบบจำลองและคาดการณ์ระดับน้ำทะเลหนุนสูงในประเทศไทยปี 2050 และ 2100.
• สถาบัน McKinsey Global Institute (MGI).
• รายงานการประเมินความเสี่ยงจากภูมิอากาศและการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างเมืองในภูมิภาคอาเซียน.
