ชาวสองพี่น้องเพชรบุรี ค้านโครงการเหมืองแร่โดโลไมต์ เพราะอยู่ใกล้ป่ามรดกโลกแก่งกระจาน สร้างในป่าสงวน การเจาะและระเบิดหิน และห่วงป่าต้นน้ำ
โครงการเหมืองแร่โดโลไมต์ จ.เพชรบุรี มีคำขอประทานบัตรโดย บริษัท แก่งกระจานไมน์นิ่ง จำกัด ตั้งแต่เดือน ก.ค. 2565 โดยชาวบ้าน ต.สองพี่น้อง อ.แก่งกระจาน จ.เพชรบุรี เริ่มแสดงความกังวลต่อโครงการ เนื่องจากโครงการอยู่ในพื้นที่ป่าสงวนฯ และแนวเขตมรดกโลกแก่งกระจาน
เมื่อภาครัฐเริ่มเดินหน้าสู่ขั้นตอนรับฟังความคิดเห็นประชาชน ครั้งที่ 2 ล่าสุดชาวบ้าน ต.สองพี่น้อง และนักอนุรักษ์จึงรวมตัวจัดเวทีประชาคม เมื่อวันที่ 22 ก.ย. 2569 อีกครั้ง เพื่อประมวลผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น ก่อนที่จะมีการจัดรับฟังความคิดเห็น ครั้งที่ 2 ในช่วงต้นเดือน ต.ค.ที่จะถึงนี้
สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดเพชรบุรีระบุว่า บริษัท แก่งกระจานไมน์นิ่ง จำกัด ยื่นคำขอประทานบัตรที่ 1/2565 เพื่อทำเหมืองแร่โดโลไมต์ในพื้นที่หมู่ 4 และหมู่ 8 ต.สองพี่น้อง อ.แก่งกระจาน จ.เพชรบุรี เมื่อเดือน ก.ค. 2565
คำขอเดิมมีพื้นที่ 540 ไร่ 3 งาน 70 ตารางวา และเป็นการขอทำเหมืองประเภทที่ 2 โดยพื้นที่คำขออยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติป่ายางน้ำกลัดเหนือ–ป่ายางน้ำกลัดใต้ และอยู่ในเขตแหล่งแร่เพื่อการทำเหมืองตามแผนแม่บทการบริหารจัดการแร่ ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2566–2570 โดยในภายหลังมีการปรับลดพื้นที่ลงเหลือ 250 ไร่
บริษัทมีแผนทำเหมืองแบบเหมืองเปิดขั้นบันได ใช้การเจาะและระเบิดหินเพื่อผลิตแร่ โดยสำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดเพชรบุรีระบุว่า การระเบิดหน้าเหมืองจะดำเนินการวันละ 1 ครั้ง ในช่วงเวลา 17.00–18.00 น. ส่วนแร่ที่ได้จะขนส่งออกจากพื้นที่ไปยังโรงแต่งแร่ของบริษัท
เดิมบริษัทออกแบบพื้นที่ทำเหมืองประมาณ 300 ไร่จากพื้นที่คำขอทั้งหมด ส่วนพื้นที่ที่เหลือกันไว้เป็นพื้นที่เว้นการทำเหมืองและปลูกต้นไม้เพื่อป้องกันผลกระทบโดยรอบ
ประเด็นที่ทำให้โครงการนี้ถูกชาวบ้านจับตามากเป็นพิเศษ เพราะพื้นที่คำขออยู่ในป่าสงวนแห่งชาติป่ายางน้ำกลัดเหนือและป่ายางน้ำกลัดใต้ และอยู่บริเวณรอยต่อกับผืนป่าแก่งกระจาน โดยข้อมูลจากคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติระบุว่า พื้นที่ดังกล่าวอยู่ใกล้ผืนป่ามรดกโลกทางธรรมชาติแก่งกระจาน และมีชุมชนอาศัยอยู่ใกล้พื้นที่ขอประทานบัตร
มูลนิธิสืบนาคะเสถียรระบุว่า จุดที่ขอทำเหมืองอยู่ห่างจากแนวเขตมรดกโลกประมาณ 1.14 กิโลเมตร และอยู่ในบริเวณที่ถูกมองว่าเป็นพื้นที่กันชนของผืนป่าแก่งกระจาน ในขณะเดียวกันยังอยู่ใกล้กับชุมชน หมู่ 4 และหมู่ 8 ตำบลสองพี่น้อง ซึ่งแน่นอนว่าการทำเมืองอยู่หน้าปากซอยย่อมส่งผลกระทบต่อวิถีชุมชน
เริ่มกระบวนการรับฟังความคิดเห็นปี 2566
เมื่อวันที่ 15 ธ.ค. 2566 สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดเพชรบุรีจัดรับฟังความคิดเห็นของชุมชนในพื้นที่คำขอประทานบัตรครั้งแรก ณ ศาลาหมู่บ้านหมู่ 4 บ้านหนองปืนแตก มีประชาชนเข้าร่วม 202 คน พร้อมเจ้าหน้าที่ ผู้แทนหน่วยงาน และผู้สังเกตการณ์
อย่างไรก็ตาม กระบวนการดังกล่าวกลายเป็นหนึ่งในประเด็นที่ชาวบ้านตั้งคำถาม ดดยบางส่วนเห็นว่า ข้อมูลที่ได้รับเกี่ยวกับโครงการยังไม่ครบถ้วนเพียงพอสำหรับการประเมินผลกระทบ ขณะที่พื้นที่โครงการอยู่ในป่าสงวนและใกล้พื้นที่มรดกโลก
ต่อมาในเดือน ก.พ. 2567 มีการประชาสัมพันธ์และรับฟังความคิดเห็นเพิ่มเติม ก่อนที่ข้อกังวลของชุมชนจะพัฒนาไปสู่การร้องเรียนต่อคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ปี 2567 ชาวบ้านยื่น กสม.ให้ตรวจสอบ
วันที่ 10 ก.ย. 2567 กลุ่มรักษ์หนองมะค่า ตำบลสองพี่น้อง ยื่นเรื่องต่อคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ขอให้ตรวจสอบการดำเนินโครงการ เพื่อตรวจสอบข้อกังวลของชุมชน ทั้งสิทธิในการมีส่วนร่วม ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม สุขภาพ แหล่งน้ำใต้ดิน บ่อน้ำ ระบบนิเวศ สัตว์ป่า และพืชพรรณ รวมถึงผลกระทบจากมลพิษทางอากาศและเสียง
กสม. ลงพื้นที่ตรวจสอบข้อเท็จจริงระหว่างวันที่ 11–12 ธ.ค. 2567 พร้อมรับฟังความคิดเห็นประชาชนและตรวจสอบพื้นที่ที่จะขอทำเหมืองจริง
ต่อมาวันที่ 22 เม.ย. 2568 กสม. มีมติให้ข้อเสนอแนะต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยให้กรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ (กพร.) นำหนังสือคัดค้านของผู้ใหญ่บ้านหมู่ 4 และหมู่ 8 ไปประกอบการพิจารณาคำขอประทานบัตร
พร้อมเสนอให้ กพร. ร่วมกับสำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดเพชรบุรี ทบทวนการกำหนดเขตแหล่งแร่ บริเวณหมู่ 4 และหมู่ 8 ให้สอดคล้องกับสภาพพื้นที่จริง และให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมของประชาชนอย่างแท้จริง เนื่องจากเป็นพื้นที่รอยต่อของผืนป่าแก่งกระจาน
กสม. ยังเสนอให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องตรวจสอบความสอดคล้องของรายงานธรณีวิทยา แผนผังโครงการทำเหมือง รายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) และการขอใช้พื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติกับสภาพพื้นที่จริง รวมถึงต้องเปิดโอกาสให้ประชาชนได้รับข้อมูลล่วงหน้าและมีส่วนร่วมตั้งแต่การรับรู้ข้อมูล การปรึกษาหารือ การรับฟังความคิดเห็น ไปจนถึงการตัดสินใจ
ปี 2569 โครงการเดินหน้าสู่ EIA อีกครั้ง
แม้มีข้อเสนอจาก กสม. แต่โครงการยังเดินหน้าต่อ โดยวันที่ 30 เม.ย. 2569 ตัวแทนชาวบ้านหมู่ 4 หมู่ 7 และหมู่ 8 เข้ายื่นหนังสือที่สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดเพชรบุรี เพื่อสอบถามความคืบหน้าโครงการ โดยระบุความกังวลเรื่องผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชน
ต่อมา 27 ส.ค. 2569 ชุมชนที่อาจได้รับผลกระทบได้รับเอกสารประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับ EIAของโครงการเหมืองแร่โดโลไมต์ ตามคำขอประทานบัตรที่ 1/2565 และล่าสุดก็มีการกำหนดรับฟังความคิดเห็นประชาชน ครั้งที่ 2 ในวันที่ 1 ต.ค. 2569 เวลา 09.00–12.00 น. ศาลาประชาคมหมู่ 4 บ้านหนองปืนแตก และวันที่ 2 ต.ค. 2569 ที่ทำการผู้ใหญ่บ้านหมู่ 7 บ้านห้วยกระสังข์ ตำบลสองพี่น้อง
เหตุผลการคัดค้านคนอำเภอสองพี่น้อง
1. อยู่ใกล้ผืนป่ามรดกโลก
ชุมชนและองค์กรอนุรักษ์กังวลว่าการทำเหมืองในพื้นที่รอยต่ออาจสร้างผลกระทบต่อระบบนิเวศของผืนป่าแก่งกระจาน โดยมูลนิธิสืบนาคะเสถียรระบุระยะห่างจากแนวเขตมรดกโลกแค่ประมาณ 1.14 กิโลเมตร
2. เป็นพื้นที่ป่าสงวนและมีชุมชนอยู่โดยรอบ
พื้นที่คำขออยู่ในป่าสงวนแห่งชาติป่ายางน้ำกลัดเหนือ–ป่ายางน้ำกลัดใต้ ขณะที่หมู่ 4 และหมู่ 8 อยู่ในระยะ 500 เมตรจากแนวเขตคำขอประทานบัตร
3. กังวลผลกระทบจากการเจาะและระเบิด
แผนโครงการเดิมระบุชัดว่าการทำเหมืองจะใช้การเจาะและระเบิดหินในเหมืองเปิดแบบขั้นบันได ขณะที่ชาวบ้านกังวลเรื่องฝุ่น เสียง แรงสั่นสะเทือน และผลกระทบต่อสุขภาพและการอยู่อาศัย
4. ห่วงระบบน้ำและฐานทรัพยากรของชุมชน
ชาวบ้านกังวลว่าการเปลี่ยนแปลงพื้นที่ป่าและภูมิประเทศอาจกระทบระบบน้ำและทรัพยากรธรรมชาติที่ชุมชนพึ่งพา ขณะที่ กสม. เองระบุว่าข้อร้องเรียนครอบคลุมผลกระทบต่อแหล่งน้ำใต้ดิน บ่อน้ำ ระบบนิเวศ และทรัพยากรธรรมชาติ
นอกจากนั้นแล้วพื้นที่การสร้างเหมืองอยู่ในระบบต้นน้ำของแม่น้ำเพชรบุรี ซึ่งมีต้นกำเนิดจากผืนป่าแก่งกระจานและภูเขารอบพื้นที่ ดังนั้นการเปิดหน้าดิน ทำถนน และก่อสร้างโครงสร้างเหมืองจึงต้องประเมินผลกระทบต่อทางน้ำและลำห้วยสาขา ไม่ใช่เฉพาะพื้นที่ขุดแร่ เพราะตะกอนและน้ำจากพื้นที่โครงการสามารถเชื่อมต่อกับระบบลำน้ำปลายน้ำได้
ในพื้นที่แก่งกระจานมีลำห้วยสำคัญของระบบแม่น้ำเพชรบุรี ได้แก่ ห้วยแม่ประโดน ห้วยบางกลอย ห้วยแม่เสลียง ห้วยหินเพิง ห้วยสาริกา ห้วยผากห้วยไผ่ และห้วยสามเขา
นี่เป็นเหตุผลที่ทำให้เมื่อวันที่ 22 ก.ย. 2569 ชาวบ้านหลายหมู่บ้านในตำบลสองพี่น้องจัดเวทีประชาคมที่วัดหนองปืนแตก เพื่อศึกษาข้อมูลและผลกระทบของโครงการก่อนเข้าสู่การรับฟังความคิดเห็นอย่างเป็นทางการในต้นเดือน ต.ค.
เวทีดังกล่าวสะท้อนเสียงจากชาวบ้านในพื้นที่ที่มองว่า ป่าและทรัพยากรธรรมชาติเป็นฐานของชีวิต ทั้งน้ำ อาหาร การเกษตร และวิถีชุมชน จึงตั้งคำถามว่าประโยชน์จากเหมืองจะคุ้มกับความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นหรือไม่ เมื่อโครงการผุดขึ้นในพื้นที่รอยต่อผืนป่าแก่งกระจาน และการมีส่วนร่วมของประชาชน รวมถึงข้อเสนอแนะต่างๆ ถูกนำไปปรับใช้กับกระบวนการพิจารณาโครงการมากน้อยเพียงใด
สรุป “ไทม์ไลน์” โครงการเหมืองแร่แร่โดโลไมต์
2565 — บริษัท แก่งกระจานไมน์นิ่ง จำกัด ยื่นคำขอประทานบัตรที่ 1/2565 พื้นที่ 540 ไร่ 3 งาน 70 ตารางวา
15 ธ.ค. 2566 — สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดเพชรบุรีจัดรับฟังความคิดเห็นประชาชนครั้งแรก มีประชาชนเข้าร่วม 202 คน
ก.พ. 2567 — มีการประชาสัมพันธ์โครงการและรับฟังความคิดเห็นเพิ่มเติม
10 ก.ย. 2567 — กลุ่มรักษ์หนองมะค่ายื่นร้องเรียนต่อ กสม.
11–12 ธ.ค. 2567 — กสม. ลงพื้นที่ตรวจสอบข้อเท็จจริง
22 เม.ย. 2568 — กสม. มีข้อเสนอแนะให้ กพร. นำข้อคัดค้านของชุมชนประกอบการพิจารณา และทบทวนเขตแหล่งแร่
30 เม.ย. 2569 — ตัวแทนชาวบ้านหมู่ 4, 7 และ 8 สอบถามความคืบหน้าโครงการต่อสำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดเพชรบุรี
27 ส.ค. 2569 — ชุมชนได้รับเอกสารประชาสัมพันธ์ EIA และกำหนดรับฟังความคิดเห็นครั้งที่ 2
22 ก.ย. 2569 — ชุมชนจัดเวทีประชาคมศึกษาผลกระทบและประกาศจุดยืนคัดค้าน
1–2 ต.ค. 2569 — กำหนดรับฟังความคิดเห็นประชาชนครั้งที่ 2
ทั้งนี้ ข้อมูลของสำนักงานสถิติแห่งชาติซึ่งอ้างอิงกรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่ ระบุว่า ไทยมีการใช้โดโลไมต์ชนิดก้อน 3.378 ล้านตันในปี 2565 เพิ่มจาก 3.104 ล้านตันในปี 2564 โดยเป็นวัตถุดิบที่นำไปใช้ในอุตสาหกรรมเหล็ก ซีเมนต์ แก้ว แมกนีเซียม รวมถึงใช้ปรับสภาพดินและน้ำ
สำหรับ บริษัท แก่งกระจานไมน์นิ่ง จำกัด ที่ยื่นขอประทานบัตรโครงการนี้ จดทะเบียนเมื่อ 7 ก.ค. 2565 ทุนจดทะเบียน 5 ล้านบาท มีวัตถุประสงค์ค้าหิน หินย่อย ดิน และทรายทุกประเภท และได้ยื่นขอประทานบัตรเหมืองโดโลไมต์ในปีเดียวกัน โดยมี วินัย วัฒนากร เป็นกรรมการผู้จัดการ
อ้างอิง:
25 เม.ย. 2568 – กสม. ตรวจสอบการขอประทานบัตรเหมืองแร่โดโลไมต์ในพื้นที่รอยต่อผืนป่าแก่งกระจาน ชี้ขาดการมีส่วนร่วมของประชาชน แนะกรมอุตสาหกรรมฯ ทบทวนเขตแหล่งแร่ที่อาจกระทบมรดกโลก, สำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
23 มิ.ย. 2025 – เขตกันชน หรือเขตผลักดัน เหมืองแร่โดโลไมต์รุกใกล้มรดกโลกแก่งกระจาน, มูลนิธิสืบนาคะเสถียร
15 ธ.ค. 2566 – การเปิดโอกาสให้เกิดการมีส่วนร่วมของสำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดเพชรบุรี ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567, สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดเพชรบุรี
28 เม.ย. 2568 – ผลการตรวจสอบ กสม. กรณีการขอประทานบัตรเหมืองแร่โดโลไมต์ในพื้นที่รอยต่อผืนป่าแก่งกระจาน, มูลนิธิสืบนาคะเสถียร
27 ส.ค. 2569 – ชุมชนได้รับเอกสารประชาสัมพันธ์ EIA และกำหนดรับฟังความคิดเห็นครั้งที่ 2, ผู้จัดการออนไลน์
ก.ย. 2569 – ชุมชนสองพี่น้องเปิดเวทีประชาคม ศึกษาผลกระทบเหมืองโดโลไมต์ หวั่นกระทบผืนป่าแก่งกระจาน–วิถีชุมชน, ผู้จัดการออนไลน์
ข้อมูลนิติบุคคล บริษัท แก่งกระจานไมน์นิ่ง จำกัด, Creden Data
