ตรุษจีนปีนี้ มงคลต้องมา ฝุ่นต้องน้อย! กรมควบคุมมลพิษแนะแนวทาง “ลดมลพิษ เพิ่มมงคล” ชวนปรับพฤติกรรมจุดธูป-เผากระดาษ หลังคาดการณ์ 15-17 ก.พ. นี้ อากาศปิด ฝุ่น PM2.5 จ่อพุ่งสูง
เทศกาลตรุษจีนถือเป็นช่วงเวลาแห่งความสุขและการรวมตัวของครอบครัวชาวไทยเชื้อสายจีน แต่ภายใต้ควันธูปที่อบอวลและเสียงประทัดที่ดังกึกก้อง อาจแฝงไปด้วย “ภัยเงียบ” ที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพอย่างคาดไม่ถึง โดยเฉพาะปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 และสารก่อมะเร็ง
อากาศปิด 15-17 ก.พ. นี้: สัญญาณอันตรายที่ต้องเฝ้าระวัง
นายสุรินทร์ วงกิจธำรง อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ (คพ.) ได้ออกมาแสดงความห่วงใย โดยระบุว่า จากการคาดการณ์สภาวะอากาศ พบว่าในช่วงวันที่ 15-17 กุมภาพันธ์ 2569 พื้นที่กรุงเทพฯ ปริมณฑล ภาคกลาง และภาคเหนือตอนล่าง จะเผชิญกับสภาวะ “อากาศปิดใกล้ผิวพื้น” ซึ่งหมายความว่าอากาศจะไม่ถ่ายเท ทำให้ฝุ่นละอองสะสมตัวได้ง่ายกว่าปกติ
การจุดธูป ประทัด และการเผากระดาษเงินกระดาษทองในช่วงเวลาดังกล่าว จึงเปรียบเสมือนการเติมเชื้อไฟมลพิษให้เข้มข้นขึ้นในระดับที่อันตรายต่อร่างกาย
ควันธูปและกระดาษ: มากกว่าแค่ฝุ่น แต่คือสารพิษ
การเผาไหม้ที่ไม่สมบูรณ์จากกิจกรรมไหว้เจ้า ไม่ได้สร้างเพียงแค่ฝุ่น PM2.5 เท่านั้น แต่ในควันเหล่านั้นยังประกอบไปด้วย:
- ก๊าซพิษ: เช่น ก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ และก๊าซไนโตรเจนไดออกไซด์
- สารก่อมะเร็ง: เช่น สารโพลีไซคลิก อะโรมาติก ไฮโดรคาร์บอน (PAHs) และสารเบนซิน
- โลหะหนัก: ที่มักปนเปื้อนมากับสีกระดาษและกาวหากสูดดมต่อเนื่อง จะส่งผลโดยตรงต่อระบบทางเดินหายใจ โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบางอย่าง เด็ก ผู้สูงอายุ และผู้ป่วยโรคภูมิแพ้หรือโรคหัวใจ
แนวทาง “ลดมลพิษ เพิ่มมงคล”: ปรับนิด…ดีต่อใจและปอด
เพื่อให้เทศกาลมงคลนี้ปลอดภัยต่อทุกคน คพ. ขอความร่วมมือประชาชนปรับเปลี่ยนพฤติกรรมตามหลัก 3 ประการ ดังนี้:
- เลือกธูปทางเลือกเปลี่ยนมาใช้ ธูปสั้น เพื่อลดระยะเวลาการไหม้ หรือใช้ ธูปไฟฟ้า ซึ่งปัจจุบันมีความสวยงามและลดมลพิษได้ 100%
- ลดปริมาณ ลดเวลาเลือกเผากระดาษเงินกระดาษทองเท่าที่จำเป็น หรือเลือกใช้การ “ตั้งจิตอธิษฐาน” แทนการจุดธูปในจำนวนมาก
- สถานที่ต้องเหมาะสมหากจำเป็นต้องเผา ควรทำในที่โล่งแจ้ง นอกตัวอาคาร และอยู่เหนือลม เพื่อให้ควันกระจายตัวได้เร็ว ไม่สะสมในที่พักอาศัย
วิธีจัดการขี้เถ้าธูปให้ “มงคล” และ “ปลอดภัย”
- เทคนิคการเก็บ: เมื่อธูปดับสนิทแล้ว ให้ใช้ช้อนหรืออุปกรณ์ตักขี้เถ้าส่วนที่เกินออกมา โดยเหลือไว้ประมาณ 3 ใน 4 ของกระถาง (ตามความเชื่อเพื่อไม่ให้ “โชคลาภ” หายไปหมด)
- การบรรจุหีบห่อ: ขี้เถ้าธูปมีน้ำหนักเบาและฟุ้งกระจายง่าย ต้องใส่ถุงพลาสติก 2 ชั้น แล้วมัดปากถุงให้แน่นก่อนทิ้งลงถังขยะทั่วไป เพื่อไม่ให้ฝุ่น PM2.5 กระจายตัวขณะเจ้าหน้าที่จัดเก็บ
- การนำไปใช้ประโยชน์: หากเป็นขี้เถ้าจากการไหว้พระ/ไหว้เจ้าในบ้านที่ไม่มีสารเคมีปนเปื้อนสูง สามารถนำไปผสมดินเพื่อปรับสภาพความเป็นกรด-ด่างของดินในสวนที่บ้านได้ (ใช้ในปริมาณน้อย)
- ข้อควรระวัง: ห้ามทิ้งขี้เถ้าลงในแหล่งน้ำ หรือโปรยลงบนพื้นดินในที่สาธารณะ เพราะโลหะหนักจากสีกระดาษเงินกระดาษทองอาจปนเปื้อนสู่สิ่งแวดล้อมได้
สรุปพิกัด: หากอยู่บ้าน ให้รวบรวมใส่ถุงมิดชิดทิ้งตามรอบรถขยะของ สำนักงานเขต หรือหากไปไหว้ที่ ศาลเจ้าใหญ่ ให้ทิ้งในจุดที่เจ้าหน้าที่จัดไว้เพื่อการกำจัดที่ถูกวิธี
มงคลที่แท้จริงคือสุขภาพที่ดีการปรับเปลี่ยนวิถีปฏิบัติในวันตรุษจีนไม่ใช่การละทิ้งประเพณี แต่เป็นการปรับตัวให้เข้ากับยุคสมัยที่สิ่งแวดล้อมเปราะบางลง การลดมลพิษที่ต้นทางตั้งแต่วันนี้ ไม่เพียงแต่จะช่วยให้เราได้บุญจากการกตัญญูต่อบรรพบุรุษเท่านั้น แต่ยังเป็นการมอบ “อากาศสะอาด” ให้เป็นของขวัญมงคลแก่ลูกหลานและคนในครอบครัวอย่างยั่งยืน
