เมื่อฟ้าปิด เมืองจึงถูกสะกด เจาะลึกปรากฏการณ์ “อุณหภูมิผกผัน” (Temperature Inversion) กลไกธรรมชาติที่เปลี่ยนเมืองให้กลายเป็น “ฝาชีครอบมลพิษ” พร้อมแนวทางรับมือวิกฤต PM2.5 ที่ต้องรู้ ในช่วงรอยต่อของฤดูกาล หรือช่วงที่มวลอากาศเย็นแผ่ซ่านปกคลุมประเทศไทย เรามักจะเห็นภาพท้องฟ้าที่ขุ่นมัวคล้ายมีหมอกหนาปกคลุมเมือง แต่ในความเป็นจริง นั่นอาจไม่ใช่หมอกที่สะอาดเสมอไป แต่มันคือ “ค็อกเทลของมลพิษ” ที่ถูกกักขังไว้ด้วยปรากฏการณ์ทางอุตุนิยมวิทยาที่เรียกว่า “อุณหภูมิผกผัน” (Temperature Inversion) หรือที่เรียกกันติดปากว่า “ภาวะฝาชีครอบ” วิทยาศาสตร์เบื้องหลัง ทำไมอากาศถึง “ปิด”? โดยสภาวะปกติของบรรยากาศโลก อุณหภูมิจะลดลงตามระดับความสูง (Lapse …

ตรุษจีนปีนี้ มงคลต้องมา ฝุ่นต้องน้อย! กรมควบคุมมลพิษแนะแนวทาง “ลดมลพิษ เพิ่มมงคล” ชวนปรับพฤติกรรมจุดธูป-เผากระดาษ หลังคาดการณ์ 15-17 ก.พ. นี้ อากาศปิด ฝุ่น PM2.5 จ่อพุ่งสูง เทศกาลตรุษจีนถือเป็นช่วงเวลาแห่งความสุขและการรวมตัวของครอบครัวชาวไทยเชื้อสายจีน แต่ภายใต้ควันธูปที่อบอวลและเสียงประทัดที่ดังกึกก้อง อาจแฝงไปด้วย “ภัยเงียบ” ที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพอย่างคาดไม่ถึง โดยเฉพาะปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 และสารก่อมะเร็ง อากาศปิด 15-17 ก.พ. นี้: สัญญาณอันตรายที่ต้องเฝ้าระวัง นายสุรินทร์ วงกิจธำรง …

เมื่อยักษ์หลับขยับตัว ทำความรู้จัก 2 กลุ่มรอยเลื่อนมีพลัง “ระนอง-คลองมะรุ่ย” กลไกธรรมชาติที่ทำให้ภาคใต้ไม่ใช่แค่สวรรค์ของคนรักทะเล แต่คือพื้นที่เฝ้าระวังทางธรณีวิทยา เหตุการณ์แผ่นดินไหวในจังหวัดสุราษฎร์ธานีที่เกิดขึ้นเมื่อเร็วๆ นี้ ได้จุดประกายความสงสัยให้กับคนไทยจำนวนมากว่า เหตุใดดินแดนที่ดูสงบเงียบและห่างไกลจากแนววงแหวนแห่งไฟ (Ring of Fire) อย่างภาคใต้ของไทย ถึงเกิดการสั่นสะเทือนขึ้นได้? คำตอบนี้ไม่ได้อยู่ที่ผิวดิน แต่อยู่ลึกลงไปใต้ “กระดูกสันหลัง” ของด้ามขวาน ซึ่ง GISTDA และกรมทรัพยากรธรณีระบุว่า เป็นผลมาจาก “กลุ่มรอยเลื่อนมีพลัง” (Active Faults) ที่ยังมีลมหายใจ ทำความรู้จัก 2 …

ในขณะที่โลกกำลังหมุนเข้าสู่บรรยากาศของวันวาเลนไทน์ ทราบหรือไม่ว่าก่อนจะถึงวันแห่งความรักเพียงหนึ่งวัน คือวันที่เราให้ความสำคัญกับ “นกเงือก” (Hornbill) นกโบราณที่เป็นดั่งสัญลักษณ์แห่งความซื่อสัตย์และตัวชี้วัดความอุดมสมบูรณ์ของธรรมชาติ ประวัติความเป็นมาของ “วันรักนกเงือก” วันรักษ์นกเงือก ถูกกำหนดขึ้นครั้งแรกเมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2541 โดยโครงการศึกษาวิจัยนกเงือก คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (ซึ่งต่อมาได้จัดตั้งเป็นมูลนิธิศึกษาวิจัยนกเงือก) ทำไมต้องเป็นวันที่ 13 กุมภาพันธ์? เหตุผลที่เลือกวันนี้เพื่อให้เชื่อมโยงกับ “วันวาเลนไทน์” โดยใช้นิสัยการเลือกคู่แบบ “ผัวเดียวเมียเดียว” (Monogamy) ของนกเงือกเป็นสื่อกลางในการรณรงค์ เพื่อสร้างความตระหนักรู้และชวนให้คนหันมามอบความรักให้แก่ธรรมชาติและสัตว์ป่า ก่อนที่จะมอบความรักให้แก่กันในเชิงชู้สาว ความสำคัญของนกเงือก: …

สัญญาณเตือนภัยโลก! เอลนีโญจ่อก่อตัวปลายปี คาด ดันอุณหภูมิพุ่งทุบสถิติปี 2027 และวิกฤตระดับน้ำทะเลรุมเร้าแอฟริกา โลกกำลังเผชิญกับความท้าทายทางภูมิอากาศครั้งใหญ่ เมื่อหน่วยงานด้านอุตุนิยมวิทยาและนักวิทยาศาสตร์ชั้นนำทั่วโลก ต่างออกมาพยากรณ์ถึงการก่อตัวของปรากฏการณ์ “เอลนีโญ” (El Niño) ระลอกใหม่ที่อาจเกิดขึ้นในช่วงปลายปีนี้ ซึ่งไม่ใช่แค่การเปลี่ยนแปลงของกระแสน้ำในมหาสมุทร แต่คือฟันเฟืองสำคัญที่จะขับเคลื่อนให้อุณหภูมิโลกพุ่งสูงขึ้นจนน่าตกใจในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า กลไกเอลนีโญ: เมื่อมหาสมุทรแปซิฟิกผิดปกติ ปรากฏการณ์เอลนีโญมีลักษณะเฉพาะ คือการที่อุณหภูมิผิวน้ำทะเลในมหาสมุทรแปซิฟิกเขตร้อนทางตะวันออกและตอนกลางสูงขึ้นกว่าปกติอย่างมีนัยสำคัญ ปรากฏการณ์นี้มีความเชื่อมโยงโดยตรงกับการอ่อนกำลังลงของ “ลมค้า” (Trade Winds) ซึ่งปกติจะพัดจากทิศตะวันออกไปทิศตะวันตก เมื่อลมค้าอ่อนกำลังลง มวลน้ำอุ่นที่เคยถูกพัดไปสะสมอยู่ทางตะวันตก (แถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และออสเตรเลีย) จึงไหลย้อนกลับมาทางฝั่งตะวันออก (แถบอเมริกาใต้) ส่งผลให้รูปแบบสภาพอากาศโลกบิดเบี้ยวไป …

เปิดตัวการลับ นักวิจัยเผย ‘ฝุ่นแร่’ และ ‘กองทัพสาหร่าย’ ผนึกกำลังเปลี่ยนน้ำแข็งกรีนแลนด์ให้เป็นสีมืด เร่งดูดความร้อนจนละลายเร็วขึ้น 10% เตือนกระทบระดับน้ำทะเลทั่วโลก นักวิทยาศาสตร์ค้นพบ “วงจรทำลายล้าง” บนแผ่นน้ำแข็งกรีนแลนด์ เผยฝุ่นแร่จากอากาศทำหน้าที่เป็นปุ๋ยชั้นดี ปลุกกองทัพสาหร่ายจอมเขมือบสารอาหารให้แพร่พันธุ์จนผิวน้ำแข็งเปลี่ยนเป็นสีคล้ำ ดูดความร้อนแรงสูง เร่งการละลายรายปีพุ่ง 10% พร้อมเตือนเป็นกระบวนการที่ไม่อาจย้อนกลับ การละลายของแผ่นน้ำแข็งในกรีนแลนด์กำลังทวีความรุนแรงขึ้นอย่างรวดเร็วและเป็นสิ่งที่ “ไม่อาจย้อนกลับได้” ล่าสุด งานวิจัยร่วมจากสถาบันระดับนานาชาติ ทั้งจากมหาวิทยาลัยวอเตอร์ลู (แคนาดา), มหาวิทยาลัยอาร์ฮุส (เดนมาร์ก) และสถาบันแม็กซ์พลังค์ (เยอรมนี) ได้เปิดเผยกลไกสำคัญที่ทำให้พื้นที่นี้กลายเป็นจุดที่ธารน้ำแข็งละลายเร็วที่สุดในโลก “ฝุ่นแร่” …